Ochrona płazów integralnym elementem inwestycji Port Polska

Płazy pełnią kluczową rolę w funkcjonowaniu ekosystemów, regulując liczebność owadów, stanowiąc ważny element łańcuchów pokarmowych, będąc jednocześnie wskaźnikiem jakości środowiska. Są silnie przywiązane do miejsc, w których przyszły na świat i co roku – często pokonując długie i niebezpieczne trasy – wracają w to samo miejsce, by odbyć gody i złożyć skrzek. Likwidacja zbiornika wodnego oznacza dla nich nie tylko utratę jednorazowego miejsca rozrodu – to zaburzenie całego ich cyklu życiowego.

Dlatego kluczowe jest zapewnienie płazom bezpiecznych siedlisk zastępczych, do których osobniki mogą zostać przeniesione. Dzięki temu możliwe jest odtworzenie ciągłości ich cyklu życiowego i stworzenie warunków, pozwalających populacjom przetrwać mimo zmian zachodzących w otoczeniu.
 
Taki jest cel programu kompensacyjnego, realizowanego przez spółkę Centralny Port Komunikacyjny, prowadzącą strategiczne inwestycje Port Polska. Likwidacja każdego oczka wodnego na terenie budowy nowego lotniska krajowego wiąże się z wdrożeniem szeregu działań minimalizujących wpływ na te zwierzęta. Spółka realizuje je kompleksowo, od nadzoru przyrodniczego, przez odławianie i przenoszenie płazów, aż po wieloletni monitoring skuteczności podjętych działań. Wszystkie rodzime gatunki płazów w Polsce objęte są ochroną prawną.

Przed zasypaniem każdego zbiornika, przyrodnicy dokładnie sprawdzają jego dno, roślinność i toń wodną, aby odnaleźć wszystkie obecne formy życia: dorosłe płazy, kijanki, młode osobniki oraz skrzek. Wyłowione zwierzęta, w możliwie jak najkrótszym czasie, trafiają do wytypowanych siedlisk zastępczych.

Ochrona płazów nie kończy się w momencie ich przeniesienia. Na terenach, gdzie zbiorniki zostały zlikwidowane, prowadzony jest monitoring, polegający na obserwacji, czy dorosłe osobniki w kolejnych sezonach będą próbować wrócić do miejsc po zlikwidowanych zbiornikach.
 
Równolegle kontrolowane są same siedliska zastępcze. Oceniany jest poziom oraz stabilność wód, nasłonecznienie, obecność drapieżników oraz bezpośrednie przejawy sukcesu rozrodczego, jak gody, skrzek i kijanki. Dzięki temu wiadomo, czy przeniesione zwierzęta się zadomowiły i czy zbiorniki rzeczywiście pełnią swoją ochronną funkcję.

W ramach realizowanej inwestycji wytypowano dwa zbiorniki: staw w Szymanowie i rozlewiska w Kraśniczej Woli, które spełniają warunki umożliwiające płazom bezpieczne przejście przez sezon rozrodczy. Oceniano je pod kątem hydrologii, nasłonecznienia, obecności osłon roślinnych oraz minimalnej ingerencji człowieka.
 
Inicjatywy podejmowane przez spółkę Centralny Port Komunikacyjny w zakresie ochrony przyrody wynikają z decyzji środowiskowej dla budowy nowego lotniska, wydanej przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie. Decyzja o jej ostateczności zapadła w grudniu 2025 roku. Spółka jest zobowiązana do realizacji działań minimalizujących i kompensujących wpływ inwestycji na środowisko przyrodnicze.